• Waardecreatie

  • Veranderkunde

    Gebruik de managementinnovatie
  • Sociale innovatie

    Gebruik de managementinnovatie
  • Veerkracht

  • Werkdrukbalans

    Geef ruimte
http://maartendewinter.nl/uploads/images/leden/thumb_aap_1.jpg

Werkdrukcultuur

Gelukkig druk?!

Welke aanpak past bij welke cultuur?

1 miljoen mensen hebben last van werkstress. De oorzaken zijn voor iedereen verschillend. Denk aan langdurig te hoge werkdruk, soms in combinatie met privé omstandigheden zoals mantelzorgtaken, zorgen over de toekomst van werk of behoefte aan sociale steun op het werk. Ook bij Signify – het voormalige Philips Lighting – zijn al veel doortimmerde workshops gegeven die hierop aansluiten, als HR directeur sociale innovatie Yvonne van den Berg het over een andere boeg gooit. “Het gaat vaak meer om een cultuurverandering en dan kom je er niet met individuele bewustwording, maar is een maatwerkaanpak van cruciaal belang (en bij voorkeur met het hele team).”

Groepsfoto

“Hé, een groepsfoto!” zegt één van de deelnemers aan het traject Meetbare werkdrukbalans bij een groep apen die recht in de camera kijkt. “Wie zou de baas zijn?” Omdat daar geen twijfel over kan bestaan en de directeur ook aanwezig is wordt er hard gelachen. De staf is bij elkaar om afspraken over het vervolg van het traject te maken. De adviseur vertelt een parabel bij de foto.

Een groep apen zit in een kooi wanneer daarin een banaan wordt opgehangen die via een rots kan worden bereikt. Als één van de apen die rots beklimt wordt de hele groep met water bespoten. Paniek breekt uit en de aap staakt zijn poging de banaan te pakken. Dat tafereel herhaalt zich enkele keren totdat de leider ingrijpt en het beklimmen van de rots verbiedt.

Cultuur

Één van de apen wordt verwisseld met een nieuwe soortgenoot. De nieuweling wil de banaan van de rots bemachtigen maar wordt hard gecorrigeerd. Vol onbegrip druipt ie af. Ook dit herhaalt zich totdat er geen enkele aap meer in de kooi zit die de eigen ervaring heeft nat te worden gespoten. Welke overtuiging weerhoudt een aap er nu van om de banaan te pakken? Die overtuiging is niet inhoudelijk (dan wordt ik nat), maar sociaal (dat wordt afgekeurd). Het is cultuur geworden.

Naar analogie met deze parabel worden ook werkdruk en werkstress soms sterk sociaal ingekleurd. Maar waarom zouden we niet inhoudelijk kijken?

Ruim een half jaar eerder. In Maarheeze is fabrieksdirecteur Hakim El Hasnaoui gemotiveerd om de werkdrukbalans te verbeteren: “We vragen veel van onze mensen, maar niet dat ze werk mee naar huis nemen. En ik streef er naar dat het werk goed en plezierig verloopt. Ik heb al veel individuele werkdrukbegeleiding gezien en ook zelf geboden. We zoeken een groepsinterventie waarin mensen leren anticiperen en hun zelforganisatie vergroten; waarmee we onze versnipperde en inefficiënte werkwijze verbeteren en het goede gesprek voeren wanneer dat nodig is.” Die vraag heeft Hakim bij Yvonne neergelegd. Yvonne schakelde ons in.

Vijf werkdrukcultuurfasen

Waarom is het zo moeilijk werkdruk goed bespreekbaar te maken? Peter Drucker – de Einstein onder de managementconsultants – zei het zo: Culture eats strategy for breakfast. Er is niets zo sterk als cultuur. Wij zien in de praktijk vijf werkdrukcultuur - fasen. Fase één is de taboe-fase: ‘ik herken de werkdruk niet’, zegt de leider die om half zes door de lege gangen loopt. ’s Avonds om half elf stuurt hij zijn mail nog naar de medewerker - die deze ook beantwoordt. Hier kan een adviseur nog niet van waarde zijn, want er is geen vraag. In deze fase vraagt het moedige medewerkers die goede vragen durven stellen. Fase twee is de bagatel-fase. “Iedereen heeft een eigen beleving”. Werkdruk wordt niet ontkend, maar er zijn belangrijker zaken om je druk over te maken. Dit is de fase waarin de onderzoeker de urgentie op tafel kan leggen. De derde fase is de slachtoffer-fase: ‘het hoort er nu eenmaal bij’. Doortimmerde cursussen en workshops die op het medewerkerstevredenheidsonderzoek zijn gevolgd, hebben bij sommigen helaas niet blijvend geholpen. Daar stond Maarheeze.

In de vierde werkdruk-cultuurfase leert de organisatie om het werkdrukprobleem te herkaderen. Daarvoor moet de vraag ‘help ons werkdruk op te lossen’ worden omgebogen in een waarderende en activerende vraag. De vragen die organisaties hier formuleren zijn uniek. In Maarheeze was de vraag ‘hoe stel ik zelf prioriteiten zodat we efficiënt, effectief en aandachtig kunnen samenwerken?’ Met die vraag is een pilotgroep aan de slag gegaan. Iedere deelnemer is begonnen om heel inhoudelijk naar de werkdruk te kijken: Wat heb ik te doen? Past dat in de beschikbare tijd, rekening houdend met privé omstandigheden? Omdat veel takenpakketten zeer divers, onzeker, onderling afhankelijk en complex zijn wordt deze diagnose met software ondersteund. Na vijf weken - met iedere week een bijeenkomst - brachten zij advies uit aan hun collega’s. “Het antwoord is een proces van overzicht naar inzicht en invloed op je eigen takenpakket en bedrijfsprocessen. Dat was voor ons wat je noemt een perspectiefverandering. We staan met onze ervaring nu op een eiland. Samen kunnen we werkdruk omzetten in aandacht en waarde. We adviseren iedereen die werkdruk beleeft hier aan deel te nemen.”

Wekelijks reflectiemoment

Inmiddels heeft iedereen met grote tevredenheid meegedaan. Werkdruk is objectief afgenomen, autonomie vergroot, productiviteit met 9% verbeterd en onderling begrip sterk verbeterd. Iedereen wil verder met de geleerde wekelijkse korte reflectiemomenten, waarin werkdruk zichtbaar, bespreekbaar en zinvol wordt gemaakt. Tijdens de slotbijeenkomst zijn onderling afspraken gemaakt om dat met een systeem van wisselende buddy’s en coaching voor elkaar en met elkaar te organiseren.

Wat is de vijfde en laatste fase, waar Maarheeze aan kan werken? De balans-fase: “Gelukkig druk.” Druk en ontspanning ondersteunen flow en zingeving. Dat kan Maarheeze overigens niet alleen. Daar zijn de netwerkpartners ook bij nodig. Hoe mooi is dat perspectief.

Met dank aan Marc van VeldhovenYvonne van den Berg en Hakim El Hasnaoui. Meer informatie vind je op de Linkedin groep Meetbare Werkdrukbalans




Linkedin



Maarten de Winter

Geïnteresseerd in onze nieuwsbrief

 

Creative Commons-Licentie